Jezelf durven laten zien
Schaamte is een bijl aan alle wortels van zelfexpressie, van je existentiële eigenwaarde, van simpelweg je gevoel van bestaansrecht om volledig kunnen zijn wie je ten diepste bent als authentiek persoon. Schaamte kan enorm remmend werken op het uitdragen of uitspreken van jezelf. Hoeveel mensen wel niet inhouden wat ze eigenlijk hadden willen zeggen of doen, als schaamte of bepaalde remmingen hen niet in de weg zaten. Wat een verloren potentie! Het is natuurlijk te simpel om te zeggen; ‘laten we daar met zijn allen radicaal mee ophouden’, want het huist in veel diepere en genuanceerdere lagen dan even een knopje omzetten. Dat kunnen behoorlijke aardverschuivingen in je binnenste zijn, waardoor je door veel lagen van schaamte en angst heen hebt te bewegen. Onderzoeken waar het vandaan komt brengt je in gebieden waarin je van alles tegen kunt komen in jezelf, gebieden waar tegelijkertijd de potentie zit om écht die patronen te kunnen doorbreken. Dat gaat gepaard met allerlei kleine, grote en soms doorslaggevende overwinningen. Alles op zijn tijd. De schaamte die zich heeft opgebouwd, mag je ook de tijd en ruimte geven om zich weer langzaam af te breken, in hoeverre dat wenselijk is. Ooit heb je het kennelijk nodig gehad, en waar het je nu tegenwerkt mag je het doorbreken.
Veiligheid is hierin een van de sleutelwoorden. Als je je veilig en krachtig genoeg voelt om het roer radicaal om te gooien, om eindelijk je rauwe en goddelijke zelf te laten zien aan de wereld en je voelt je daar helemaal klaar voor, dan zou je denken: ga er lekker voor!! Maar vaak is dat te eng, gaat dat aan allerlei lagen voorbij en vraagt het om vertraging. Grote stappen nemen waar je in de diepte nog niet aan toe bent, kunnen averechts uitpakken en laten ons bij teleurstelling alleen maar verder in ons schulp doen kruipen. Te ver uit je comfort zone gaan, kan een veel te onveilige omgeving creëren. Het heet niet voor niets de comfort zone, je mag rustig verkennen of je die comfort zone stap voor stap wat uit kunt breiden want alleen in veiligheid kunnen we groeien.
In onveilige situaties schieten we in vlucht, vecht, bevriezen of ‘fawnen’ en dan geraken we alleen maar verder van onszelf en ons groeiproces. Ieder heeft daarin zijn eigen weg en zijn eigen tempo te belopen. Respecteer dan ook ten allen tijden je eigen tempo en je eigen pad. Uiteraard kunnen we ons laten inspireren door anderen, zolang we maar niet in de valkuil van het vergelijken trappen of het laten opjagen door anderen. Blijf echt bij jezelf, alleen jij kunt dit bepalen! Dat geldt overigens voor ieder innerlijk proces.
Schaamte bestaat tevens bij de gratie van andermans oordeel. Het is een sociale emotie die wordt gevoed door de angst om door de anderen afgekeurd, misprezen of niet geaccepteerd te worden.
Zouden we op een onbewoond eiland bevangen kunnen worden door schaamte? Interessant om je dat af te vragen. Wellicht kun je in de status quo dan alsnog schaamte ervaren omdat je door de conditioneringen nog steeds door de ogen van anderen naar jezelf kijkt. Of door de ogen van je eigen innerlijke criticus die het oordeel van die ander projecteert. Afwijzingen, overtuigingen, projecties van anderen, misplaatste of zogenaamde waarheden (‘zo hoort het’) spelen allemaal een rol en kunnen zich akelig in je zelfbeeld wringen.
Welke oordelen heb je over jezelf, en zijn ze wel écht van jezelf? In hoeverre zouden deze oordelen afbrokkelen naarmate je jarenlang op dat eiland vertoeft? Wie ben je op jezelf? Misschien voel je je wel zielsgelukkig bij dingetjes die de buitenwereld afschildert als afwijkend of merkwaardig of lelijk. Misschien zijn deze dingen in essentie juist prachtig.
Vraag je in gezelschap eens af: zou ik me ook zo gedragen als ik in mijn eentje was, waar houd ik me in en waarom eigenlijk? Wie ben ik ten diepste en durf ik mezelf eigenlijk wel te laten zien? Als ik nu volledig mezelf ben en laat zien wat ik voel, hoe reageren deze mensen dan op mij en zijn dit uiteindelijk wel de mensen die ik dan om mij heen wil? Accepteren zij me écht? Accepteer ik hen wel?
Durf jezelf deze vragen te stellen en ze in alle rauwe eerlijkheid te beantwoorden, wees vooral compassievol naar jezelf.
De mate waarin je bij iemand veilig je diepste zelf kunt zijn, is ook de mate waarin je je waarlijk met diegene kunt verbinden.